نحوه مطالعه درس « ادبیات فارسی » :
بررسی آثارادبی ، شما را با اندیشه ها و باوری های عمیق آفرینندگان و ژرف اندیشی و اعتقادات و تجربیات ملت ها آشنا می کند . تسلط برادبیات را می توان به شش بخش تقسیم کرد :
1- آموختن معنی لغات :
آموختن معنای واژه های جدیدی که در کتابهای فارسی به وفور با آنها برخورد می کنید . می تواند بسیارسـاده باشد اگـر سعی کنیدآنها را در متن و در جمله هایی که جا گرفته اند، بیاموزید.آموختن معنی تعداد زیادی لغت درحالی که جـدا از هم هستند و ارتباطـی با هم ندارند در مقایسه با آموختن لغات درجمـلات، کار مشکلتری است. بنابراین بـرای آمـوختن معـانی لـغات بهتراست، ابتدا یک بــار متن درس را بخوانید و سعـی کنیـد که معـنی لغـات جدید را حـدس بزنید. بعد صحیح بـودن حدسهای خود را کنترل کنید . برای تکرار واژه ها و به خاطر سپردن معنی آنهاجمله ای را که واژ ه در آن بکاررفته چـند بار بخوانید، به هنگام برخورد با واژه های جدید کمی فکرکنید و ببنید که آیا واژه ای را می شناسید که با واژه مورد نظـر ریشه مشترک داشته باشد. اگر چنین واژه ای را به خاطربیاورید. آنگاه حدس زدن معنی واژه جدید کار ساده تری خواهـد بود .
2- برگرداندن معنای متون قدیمی و شعرها به فارسی روان :
توانایی انجام این کار مستلزم تسلط بر معنای واژه های بکار رفته در متن یا شعر است، اما هیچگاه معنی شعرها و متنها را به صورت کامل، کلمه به کلمه در کتـاب یا دفتر خود ننویسیـد بلکه منظور و پیام جمله هایی را بنویسید که مشکلتر به نظر می آیند وبا مفهومی به جز آنچه که ظاهر کلمات نشان می دهند،دارند.
برای معنی کردن اشعار و متون کهن ، توجه به روش بازگردانی قابل ذکراست . طبق این روش چنین عمل می کنیم .
الف ) ارکـان دستـوری را در جـای خود قرار می دهیم. برای مثـال اگر فعل در اول جمله آمده است، آن را در آخـر جـمله می آوریم.
ب) اگرعناصری تاریخی در متن یا شعر وجود دارد، برای آن عناصر، معادل امروزی انتخاب می کنیم. مثلاً به جای «او» که در گذشته برای غیرجاندار به کار می رفته است «آن» قرارمی دهیم .
ج) لغات دشوار را معنی می کنیم .
د) مضامین و مفاهیم را کاملاً منتقل می کنیم . در ضمن اگر مفاهیم کنایی نیز در متن وجود دارد آن مفاهیم را نیز معـنی می کنیم.
3- به خاطر سپردن تاریخ ادبیات :
تاریخ ادبیات این امکان را فراهم می آورد تا با مسیر تحول و دگرگونی اندیشه ها و جریان های فکری و ادبی آشنا شوید و در زندگی خود به طور عملی و کاربردی از آن ها بهره بگیرید. تاریـخ ادبیات شامـل دو قسمت «تاریخ ادبیات ایران» و «تاریخ ادبیات جهان» است.این درس به علـت نام های مخـتلف شعرا ونویسندگان و اسـامی آثار آن هـا ممکن اسـت فرار باشد. برای یادگیری بهتر دراین درس به نکات زیر توجه کنید :
قبل از شروع کلاس تاریخ ادبیات مطالعه ای اجمالی و سریع از درس داشته باشید. بعد از کلاس نیز هنگام مطالعه بهتر است برای خود جدولی یا فیش هایی را تنظیم کنید و سر فصل جدول را به این ترتیب بنویسید :
نام شاعر یا نویسنده، عصرزندگی او، آثار مهم او همراه با موضوعات آنها، شیوه کار او ، طرز فکر و زندگی واخلاق او، مقایسه او با دیگران و تأثیرپذیری و تأثیرگذاری او بردیگران . با این کار مجبورمی شوید خلاصه این مطالب را مرتب کنید و در صورت لزوم بدون اتلاف وقت آنها را بخوانید و به ذهن بسپارید .
پس تا می توانید مطالب را سازماندهی کنید. اساس سازماندهی با گروه بندی شعرا و نویسندگان می تواند بر مبنای قرنی باشد که در آن می زیسته اند یا سبک کار آنها .
4- آموختن املاء :
اگر چه کار بسیار ساده ای است، اما متـأسفانه اشتباهات عجیبی در این زمینه دیده می شود. برای آموختن املاء اولین و مهمترین توصیه داشتن دقت است. در برخورد با لغات جدید، کمی مکث کنید و چند لحظه به آنها دقت کنیداگر فکرمی کنید لازم است، یکی دوبار لغت را بنویسید .(به کمک حافظه تان) بیش از 90 درصد لغتها به همین سادگی در حافظه تان ثبـت می شود. در مـورد لغتهایی که املای مشابـه دارند، یا نحوه خوانـدن آنها شبیـه هم است، تدبیری بیندیشید که تداخل آن ها کمتر شود.مثلاً بین آنها و کلمات دیگری که قبلاً آموخته اید و با همان حروف نوشته می شوند ارتباط برقرار کنید.از روش زیر می توان استفاده کرد .
- یک روش قطعی برای به خاطر سپردن ویژگی های املای واژه ها :
ایـن روشـی مبتـنی بر روش تداعـی های تجسمـی اسـت. فـرض کنیـم که درباره املای واژه هـای «زلال» (صـاف) و «ضلال»(گمراهی) و «ظلال»(سایه ها) تردید داریم که باید با «ز» یا «ض» یا «ظ» نوشته می شود . مثلاً واژه های :
زنبور، ضرروظرف،تداعی می کنیم ودرذهن خود مجسم می کنیم که: زنبور آب زلال می خورد ، ضررهای پی در پی موجب ضلال مردم می گردد و ظرف ها را در ظلال درختان نهاده اند.
بدین ترتیب، هنگامی که دوباره واژه زلال یا واژه ضلال یا ظلال راپیدا می کنیم، تداعی خودمان را نیز پیدا می کنیم و اشتباهی در نوشتن آن ها از ما سر نمی زند .
1- آموختن دستور زبان :
برای آموختن دستور زبان باید به این نکته توجه کنید که آموختن این موضوع تنها یکسری تعاریف نیست،بلکه باید تعریف ها و دستورها را بفهمید. به مثالها توجه کنید و با تمرین آن را در حافظه تان ثبت کنید .
مطالعه متن درس نیز می توانید مفید باشد. زیرا با مطالعه متن ها با ساختار جمله ها و کاربرد انواع قواعد دستوری آشـنا می شوید و آنچـه را که آموخته اید تکرار می کنیـد. یادداشت برداری از نکات دستوری نیز یک راه مفید بـرای آموختن آنهاست.
- حفظ شعر :
برای حفظ شعر بهترین روش این است که ابتدا بیت اول شعر و بعد بیت دوم آن را حفظ می کنند و سپس هردو بیت را با هم تکرار می کنند . بعد بیت سوم را حفظ می کنند و هر 3 بیت را با هم تکرار می کنند . به همین ترتیب تا آخر.
برای حفظ شعر، خوانـدن آن با صدای بلند بسیار بسیار مفیـدتر از آهستـه خواندن آن است. زیرا به این ترتیـب وزن و آهنگ شعر، به خاطرسپردن آن را ساده تر می کند. همچنین توجه به مفهـوم شعر در حیـن حفظ آن نیز مانع فرامـوش کردن بعـضی از بیتها و جا افتـادن آنها می شود. هنگامی که میـان دوبنـد یا دو بیت ارتباط منطقی یافـت نمی شود بایـد خودمان به سادگـی پس از چند ثانیـه ، رابطـه ای ساختگی میـان واژه هـایی که در آن به هـم پیوستـگی از بین رفته ، برقرارکنیم. مانند همیشه ، برای خوب به خاطرآوردن «رابطه ها» باید آنها را در فکر کاملاً مجسم کرد.
www.ghalameno.com
